ขอพักเรื่องจักรวาลวิทยาเอาไว้ก่อน เนื่องจากไม่ค่อยมีเวลาว่างเขียน วันนี้จะขอแทรกด้วยเรื่องของ แบบอักษร (typeface) หรือที่เรียกกันติดปากจนเคยชินว่า ฟอนต์ (font)
เกริ่นนำก่อน ความแตกต่างระหว่าง typeface และ font นั้น มีอยู่นิดเดียว อธิบายคงยาว ยกตัวอย่างเลยดีกว่า
กรณี เรียกรวมตระกูล เช่น Angsana โดยไม่ระบุว่า UPC New DSE แบบนี้เรียก family (font-family)
กรณี เรียกชื่อแบบอักษรที่ทำแยกกันมาเช่น Th Sarabun PSK และ TH Sarabun PSK Italic ข้อแตกต่างนี้ทำให้สองอันนี้คือคนละเฟซ typeface (font-family) แต่ว่า กรณีนี้หมายถึงตอนออกแบบ จะต้องเป็นคนละไฟล์นะ ถ้ามีไฟล์เดียว แล้วใช้การทำหนา-เอียง ในซอฟท์แวร์เช่นโฟโต้ฉับหรือเวิร์ด อันนั้นไม่นับ
แต่ถ้าเทียบ AngsanaDSE กับ CmPrasanmit สองอันนี้ก็คือต่างทั้ง face และ family
ถ้าเป็น AngsanaUPC 16pt กับ AngsanaUPC 18pt อันนี้ คือต่างฟอนต์ font
Note: ต้องทำความเข้าใจว่า คำว่า "ฟอนต์" ถูกใช้ตั้งแต่สมัยเป็นตัวเรียงพิมพ์ในเครื่องพิมพ์แบบเก่า (ที่ตกทอดถึงพิมพ์ดีด) ดังนั้น สไตล์ ขนาด และการจัดแต่งที่ต่างกัน จึงถือว่าเป็น "คนละฟอนต์"
Note: ในโปรแกรมทั่วไป เช่น Notepad จะสามารถเลือกรูปแบบเองได้ ว่าจะเอาเฟซไหนในตระกูลเดียวกัน ส่วน Office Word จะจัดการให้อัตโนมัติ เช่น TH Sarabun PSK ถ้ากด [i ] มันจะเลือกไฟล์ TH Sarabun PSK Italic มาให้อัตโนมัติ ส่วน Adobe Fireworks จะมีให้ทั้งสองแบบ คือเลือกจากเฟซที่มีให้ หรือให้โปรแกรมจัดการแปลงส่วนให้เอง
จริงๆแล้ว แบบอักษรชุด UPC/New/DSE ที่เรียงตามตัวอักษร A B C D จนถึง L (แต่ขาด G กับ H) มันเป็นแบบอักษรมาตรฐาน ที่ติดมากับไมโครซอฟท์วินโดวส์ (เอ๊ะ หรือไมโครซอฟท์ออฟฟิส ไม่แน่ใจ) ซึ่ง มันแปลโดยนัยยะ ว่า ทุกเครื่องที่ใช้วินโดวส์+ออฟฟิส มันจะมี นั่นเอง
และ แบบอักษร ในชุด UPC/New/DSE มันก็มีที่มาที่ไปอยู่ ทราบมาเท่าที่เซิร์ชหาในอินเตอร์เน็ตว่า เริ่มแรกเป็นชุด UPC ที่ออกแบบโดยคุณบุญเลิศ ไม่ทราบนามสกุล (คนนี้ลึกลับมาก ผมหารายละเอียดไม่พบ) มันมีข้อเสียตรงที่ว่า แบบอักษร UPC เป็นแบบอักษรแบบ แอสกี (ASCII) ซึ่งเป็นมาตรฐานเก่า จากนั้น Microsoft ได้เปลี่ยนรูปแบบตารางอักษร จากระบบแอสกี เป็นระบบยูนิโคด (Unicode) ตามมาตรฐานใหม่ที่นิยมกัน
ส่วน DSE ทราบว่าเป็นยูนิโค้ดอีกแบบ ที่พัฒนาโดยนักพัฒนาอื่น ที่ไม่ใช่คนในไมโครซอฟท์
Note: เรื่อง ASCII / Unicode เดี๋ยวจะสรรหามาเล่า แต่ขอข้ามไปก่อน
ข้อแตกต่างของ DSE และ UPC คือ UPC ถูกคลาสซิฟายจากไมโครซอฟท์ ว่าเป็นแบบอักษร East & Southeast Asian (ที่มันมีให้เลือกตอนลงวินโดวส์อ่ะ) หมายความว่า อาจจะถูกบางโปรแกรม (เช่น Word 2000) จัดให้อยู่ในช่อง แบบอักษรสำหรับอักษรไทยและอื่นๆ (ที่บังเอิญพ่วงอักษรละตินมาด้วย)
ซึ่งปัญหานี้หมดไปเมื่อใช้แบบอักษร DSE ทำให้ใช้แบบอักษรนี้กับตัวอักษรละติน (a-z) ได้ เพราะ DSE ถูกคลาสซิฟายเป็น universal (เอาตามที่ word จำแนก ก็จะเป็นแบบอักษรสำหรับอักษรละติน ที่บังเอิญมีอักษรไทยพ่วงมาด้วย)
ดังนั้นแล้ว... พวกเธอว์ทั้งหลาย จงหันมาใช้แบบอักษร DSE กันเถาะ :P
มาถึงชื่อแบบอักษร ที่ไล่ไปตั้งแต่ Angsana Browallia Cordia Dillenia Eucrosia Freesia Iris Jasmine Kodchiang Lily ตามลำดับนั้น บางคนอาจจะเรียก kodchiang ว่า ขอดเชียง หรืออะไรก็ตามแต่ แต่ผมจะบอก ว่าทำไมต้องเรียกว่า โกฐเชียง
เห็นบล็อกในอินเตอร์เน็ตทั้งหลาย อ้างว่า (ซึ่งไม่รู้ใครก็อบใคร) คุณบุญเลิศเปิดสารานุกรมพันธุ์พืช แล้วเอาชื่อ "กล้วยไม้" มาตั้งชื่อแบบอักษร
อันนี้ผมขอค้าน... ในฐานะที่ก็พอจะรู้จักพันธุ์พืชมาก็เยอะ (ไม่เกี่ยวกับเพราะทำงาน กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช นะ :P) ผมอยากขอบอกว่า มันไม่ใช่ชื่อกล้วยไม้อ่ะครับ มันเป็นชื่อพรรณไม้ ต่างหาก
ทำไมน่ะหรอ.... ก็ง่ายๆ ก็ตั้งแต่ อังสนา ไล่ไป โบรวาลเลีย คอร์เดีย ดิลเลเนีย ยูโครเซีย ฟรีเซีย ไอริส จัสมิน ลิลลี่ ไม่ใช่กล้วยไม้ - ยิ่งเป็น โกฐเชียง ยิ่งแล้วใหญ่ เป็นพืชหัวอีกต่างหาก
เรามาไล่กันเลยดีกว่า...
อังสนา Angsana
คือชื่อของ ประดู่บ้าน (ประดู่อังสนา) เป็นพืชยืนต้น ออกดอกสีเหลือง
(ภาพประกอบจาก panmai.com)
โบรวาเลีย Browallia
คือชื่อของดอกพลอยไพลิน เป็นไม้ดอกขนาดเล็ก ดอกมีสีฟ้าอมม่วง ทราบมาว่าเป็นหนึ่งในพรรณไม้ที่ใช้ในงานพระศพของสมเด็จพระพี่นางฯ ด้วย
คอร์เดีย Cordia
อันนี้คือ ต้นหมัน ต้นไม้ประจำจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีดอกสีส้มแดง (หมันแดง) หรือสีอื่นๆ
ดิลเลเนีย Dillenia
คือพิชในสกุล ส้าน แต่ในวงแคบจะหมายถึง ส้านยะวา (ส้านชะวา) ไม้ยืนต้น ดอกสีเหลือง
ยูโครเซีย Eucrosia
คือว่านมหาลาภ อันนี้ดอกสีส้มอมชมพู (สีแซลมอนพิงค์) ดอกเล็กๆ ไปหาเอาเอง แบบนี้
ฟรีเซีย และ ไอริส Freesia & Iris
สองอันนี้เป็นดอกไม้ต่างประเทศ แต่ในไทยก็มีมาใช้บ้าง แต่ก็ไม่พบชื่อไทยที่เกี่ยวข้อง
จัสมิน Jasmine
อันนี้ชัดเจน คนไทยคงไม่มีใครไม่รู้จัก "มะลิ"
โกฐเชียง Kodchiang
ชื่อนี้อาจจะไม่รู้จัก แต่ถ้าเรียกชื่อจีนว่า ตังกุย (zh-simp: 当归; zh-trad: 當歸; pinyin: dāngguī) หลายคนคงถึงบางอ้อ ตั้งกุย/โกฐเชียง "ไม่ใช่โสม" นะ เป็นพืชที่มีในไทย-จีน ดีๆเนี่ยแหละ มีชื่อในตำรับยาไทย เหมือนกับ โกฐจุฬาลัมพา และโกฐชฎามังสี โดย โกฐเชียงอยู่ในวงศ์ Apiaceae (วงศ์แครอท) ส่วน โสม อยู่ในวงศ์ Araliaceae (วงศ์โสม) นั่นเป็นเหตุผลว่า ทำไมผมถึงอยากให้เรียกชื่อแบบอักษรนี้ว่า โกฐเชียง (มากกว่า คอดเชียง คอดฉิ่ง บลาๆๆๆ)
(ภาพประกอบจาก pacherbs.com)
Note: คำว่าตังกุยจับ อาจจะมาจาก ตุงกุย+อย่างอื่นอีกสิบอย่าง (จับแปลว่าสิบ)
หรืออาจจะมาจาก ตังกุยฉะ (Dangguicha) = ชาตังกุย ก็ได้ อันนี้ไม่ทราบ เดี๋ยวจะไปหามาให้วันหลัง
คำอธิบายแก้ไขที่ด้านล่างครับ
และตัวสุดท้าย ลิลลี่ Lily
อันนี้ก็คงไม่ต้องอธิบาย เพราะลิลลี่ เป็นไม้ตัดดอกที่มีการชื้อขายกันมากเป็นอันดับห้าของโลก รองจาก กุหลาบ เบญจมาศ ทิวลิปและคาร์เนชั่น
ขอขอบคุณ คุณ Theppitak Karoonboonyanan ที่ได้ช่วยเพิ่มเติมให้ครับ
โกฐเชียง กับ ตังกุย น่าจะเป็นคนละอย่างกันครับ ราชบัณฑิตยสถานบอกว่า โกฐเชียงคือ Livisticum officinale Koch. ในวงศ์ Umbelliferae ส่วนตังกุย วิกิพีเดียบอกว่าคือ Angelica sinensis ในวงศ์ Apiaceae
"ตังกุยจับ" มาจากจีนแต้จิ๋วว่า 當歸汁 แปลว่า "น้ำตังกุย" โดยคำว่า 汁 จะใช้กับน้ำผลไม้ทั่วไป เช่น 椰汁 [เอียจับ] = น้ำมะพร้าว เป็นต้น เป็นคนละตัวกับ 十 [จั๊บ] ที่แปลว่าสิบ หรือ 雜 [จั๊บ] ที่แปลว่าคละปนกัน (ในคำว่า 雜工 [จับกัง], 雜菜 [จับฉ่าย], 雜鹹 [จับเกี๊ยม])
-----------------------------------
มาถึงตรงนี้ หลายคนคงจะเข้าใจที่มาของแบบอักษรตั้งแต่อังสนาถึงโกฐเชียง และลิลลี่ และคงรู้เรื่อง UPC/New/DSE มากขึ้นแล้ว ผมก็ขอตัวเตรียมดองบล้อกต่อไป :P
-----------------------------------
ปล. รูปที่เหลือที่ไม่ได้ให้เครดิตไว้นั้น นำมาจากวิกิมีเดียคอมมอนส์
จากอังสนา ถึงโกฐเชียง และลิลลี่
via Foursquare |